CBAM: Thuế carbon biên giới EU và tác động đến doanh nghiệp xuất khẩu

CBAM là gì?

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) là cơ chế thuế carbon biên giới do Liên minh châu Âu EU ban hành, nhằm đánh thuế đối với lượng khí CO₂ phát thải trong quá trình sản xuất hàng hóa nhập khẩu vào khối EU.

Mục tiêu chính của CBAM:

• Ngăn tình trạng “chuyển phát thải” sang các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường thấp.
• Khuyến khích các nước xuất khẩu áp dụng công nghệ sạch, giảm phát thải.
• Đảm bảo công bằng cho các doanh nghiệp EU đang chịu thuế carbon nội khối.

Điểm đặc biệt, CBAM không chỉ là công cụ thu thuế mà còn là biện pháp thúc đẩy sản xuất xanh toàn cầu. Doanh nghiệp xuất khẩu vào các nước thuộc châu Âu sẽ cần khai báo lượng phát thải, mua chứng chỉ CBAM tương ứng nếu vượt hạn mức.

>>> Nhận ngay tư vấn miễn phí về giải pháp giảm phát thải cho doanh nghiệp.

Các quốc gia áp dụng CBAM và lộ trình triển khai

CBAM được áp dụng trên toàn Liên minh châu Âu EU, gồm 27 quốc gia thành viên như Đức, Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Hà Lan… – vốn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam tại châu Âu.

Lộ trình triển khai:

• Giai đoạn chuyển tiếp (10/2023 – 12/2025): Doanh nghiệp chỉ cần báo cáo phát thải, chưa phải nộp thuế.
• Giai đoạn chính thức (từ 01/2026): Bắt buộc mua chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng CO₂ phát thải vượt chuẩn.

Ngành hàng chịu tác động trước tiên gồm: thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện, hydro. Dự kiến các sản phẩm khác, bao gồm giấy, dệt may, gỗ sẽ sớm được đưa vào danh mục.

Thuế carbon và thực trạng ở Việt Nam

Ở Việt Nam, thuế carbon chưa áp dụng toàn diện như EU, nhưng đã có Luật Bảo vệ môi trường 2020 và các nghị định hướng dẫn quy định về đo lường, kiểm kê khí nhà kính.

Sự khác biệt so với CBAM:

• CBAM áp dụng cho hàng hóa xuất khẩu vào EU.
• Thuế carbon nội địa hướng đến các hoạt động sản xuất và tiêu thụ trong nước.

Khi thuế xuất nhập khẩu kết hợp cùng CBAM, doanh nghiệp xuất nhập khẩu sẽ đối mặt với áp lực chi phí kép nếu không chủ động giảm phát thải. Điều này đặc biệt quan trọng với các ngành sử dụng lò hơi, đốt nhiên liệu hóa thạch.

>>> Nhận ngay báo cáo phân tích tác động CBAM cho ngành của bạn.

Tác động của CBAM đến doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam

CBAM tác động mạnh đến:

• Doanh nghiệp ngành thép, xi măng, nhôm: vốn phát thải CO₂ cao.
• Ngành giấy, dệt may, gỗ: nếu bị đưa vào danh mục CBAM, sẽ phải thay đổi công nghệ sản xuất.
• Các công ty xuất nhập khẩu Việt Nam phục vụ thị trường EU sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp về chi phí và thời gian giao hàng.

Thách thức lớn nhất là đo đạc, báo cáo và giảm phát thải để tránh mua quá nhiều chứng chỉ CBAM – vốn có chi phí cao và biến động.

Giải pháp giúp doanh nghiệp đáp ứng CBAM và tối ưu chi phí

1. Đầu tư công nghệ sản xuất xanh

Để đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt của CBAM, doanh nghiệp cần bắt đầu từ cốt lõi là công nghệ sản xuất.

• Sử dụng nhiên liệu sinh khối (Biomass) thay thế than, dầu, khí.
• Tích hợp công nghệ IoT và SCADA để giám sát phát thải theo thời gian thực.

2. Tối ưu hệ thống lò hơi công nghiệp

Giải pháp lò hơi đốt Biomass của Naan Group giúp giảm tới 30% chi phí nhiên liệu và giảm đáng kể lượng phát thải CO₂, đáp ứng tiêu chuẩn QCVN 19:2024/BTNMT và QCVN 30:2012/BTNMT.

Điểm nổi bật từ Naan Group:

• Thiết kế, cung cấp và lắp đặt lò hơi, lò đồng phát đốt Biomass tích hợp công nghệ 4.0.
• Cung cấp nhiên liệu Biomass chất lượng cao, nguồn cung ổn định.
• Dịch vụ bảo trì, bảo dưỡng định kỳ giúp hệ thống luôn đạt hiệu suất tối ưu.

3. Đảm bảo hồ sơ phát thải minh bạch

Báo cáo phát thải đầy đủ và minh bạch là điều kiện tiên quyết để tránh rủi ro về thuế và chứng chỉ CBAM.

• Sử dụng phần mềm quản lý năng lượng theo ISO 50001.
• Lập báo cáo phát thải đầy đủ theo chuẩn CBAM.

>>> Liên hệ ngay với Naan Group để nhận tư vấn giải pháp xanh cho doanh nghiệp.

FAQ – Các câu hỏi thường gặp

CBAM áp dụng với những sản phẩm nào?

Hiện tại gồm: thép, xi măng, phân bón, nhôm, điện, hydro; sắp tới có thể mở rộng sang nhiều ngành khác.

Doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì để tuân thủ CBAM?

Đo đạc lượng phát thải, sử dụng nhiên liệu thân thiện môi trường, tối ưu công nghệ sản xuất và minh bạch hồ sơ báo cáo.

Thuế carbon ở Việt Nam có thay thế CBAM không?

Không. CBAM là quy định riêng của EU đối với hàng nhập khẩu, thuế carbon ở Việt Nam áp dụng trong nội địa.

Kết bài

CBAM sẽ trở thành rào cản kỹ thuật mới với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt tại EU. Việc hiểu rõ cơ chế, chủ động đầu tư sản xuất xanh và tối ưu phát thải là chìa khóa để duy trì lợi thế cạnh tranh, giảm thiểu chi phí thuế carbon.

Với giải pháp lò hơi Biomass và dịch vụ trọn gói từ Naan Group, doanh nghiệp không chỉ đáp ứng CBAM mà còn nâng cao hiệu quả vận hành.
>>> Nhận ngay buổi khảo sát trực tiếp miễn phí từ Naan Group để tối ưu hệ thống lò hơi, giảm phát thải và đáp ứng CBAM.