Thị trường carbon tại Việt Nam: Doanh nghiệp nào chịu tác động mạnh nhất?
Trong bối cảnh toàn cầu đẩy mạnh mục tiêu Net-zero, thị trường carbon tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt. Từ 2025, các doanh nghiệp sản xuất sẽ phải tham gia thí điểm cơ chế giao dịch tín chỉ carbon, tiến tới vận hành chính thức năm 2028. Bài viết này phân tích tiềm năng, thách thức và cơ hội cho lãnh đạo doanh nghiệp.
Thị trường carbon tại Việt Nam đang ở bước đầu hoàn thiện và hình thành
Lộ trình triển khai thị trường carbon tại Việt Nam
Tiếp theo lộ trình đã được phê duyệt, thị trường carbon sẽ đi qua hai giai đoạn rõ rệt.
Trong giai đoạn đầu – từ năm 2025 đến 2028, thị trường carbon sẽ được thí điểm, bao gồm việc hoàn thiện hành lang pháp lý và thử nghiệm giao dịch hạn ngạch.
- Chính phủ đã ban hành Nghị định 119/2025/ND-CP (thay đổi Nghị định 06/2022), quy định rõ việc khởi động ETS thí điểm từ tháng 8/2025, mở đường cho thị trường chính thức hoạt động từ 2029.
- ETS pilot sẽ bao gồm lĩnh vực nhiệt điện, thép và xi măng, chiếm khoảng 50% lượng khí thải CO₂ toàn quốc.
- Lệ phí phát thải sẽ được cấp miễn phí trong giai đoạn thí điểm, các doanh nghiệp được phép bù trừ tối đa 30% khí thải bằng tín chỉ carbon quốc nội hoặc quốc tế.
Timeline hình thành và phát triển dự kiến của thị trường carbon Việt Nam
Giai đoạn sau, bắt đầu từ 2029, sẽ đưa thị trường carbon Việt Nam vào hoạt động đầy đủ với nhiều cải tiến quan trọng.
>>> Xem thêm: Quy trình cấp tín chỉ carbon
Tiềm năng và thách thức của thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam
Thị trường carbon không chỉ là công cụ quản lý môi trường mà còn là cơ hội kinh tế cho doanh nghiệp.
Việc áp dụng cơ chế carbon đem lại:
- Tài chính khí hậu mới cho các dự án giảm phát thải.
- Tăng sức cạnh tranh quốc tế nhờ uy tín bền vững.
Tại thị trường khốc liệt này vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng cũng đầy cơ hội
Tuy nhiên, những thách thức cần được giải quyết:
- Hệ thống MRV (Measurement, Reporting, Verification) và hạ tầng giao dịch còn thiếu và chưa minh bạch.
- Nhân lực, nhận thức doanh nghiệp và sự phối hợp liên ngành vẫn còn hạn chế.
>>> Liên hệ Naan Group ngay hôm nay để giảm chi phí carbon và tuân thủ lộ trình ETS tại Việt Nam.
Ai sẽ chịu tác động mạnh nhất?
Ngành sản xuất phát thải lớn như xi măng, thép và nhiệt điện sẽ là những nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất.
Dưới đây là các nhóm ngành chịu tác động:
- Nhiệt điện, xi măng và thép: là các ngành mục tiêu được đưa vào phạm vi ETS thí điểm và nhận hạn ngạch miễn phí đầu giai đoạn.
- Doanh nghiệp xuất khẩu: chịu ảnh hưởng kép bởi ETS trong nước và các cơ chế quốc tế như CBAM của EU hoặc ETS của Hàn Quốc – Nhật Bản.
- Nhà máy vượt hạn ngạch: buộc phải mua tín chỉ hoặc phạt hành chính – làm tăng chi phí vận hành đáng kể.
Các nhóm ngành được chú trọng
>>> Xem thêm: Thu hồi và lưu trữ carbon cho doanh nghiệp sản xuất
Giải pháp chiến lược cho doanh nghiệp sản xuất
Đối mặt với thay đổi, doanh nghiệp cần hành động linh hoạt và chiến lược.
Tối ưu chi phí năng lượng và giảm phát thải
Một phương án hiệu quả là chuyển đổi lò hơi từ nhiên liệu hóa thạch sang biomass — giúp cắt giảm chi phí OPEX và giảm phát thải khí CO₂.
Biomass có nguồn từ nông lâm phụ phẩm, dễ tiếp cận và thân thiện môi trường.
Chuyển sang nhiên liệu biomas của Naan Group
Chủ động tham gia thị trường tín chỉ carbon
Giai đoạn hiện nay, doanh nghiệp nên:
- Tham gia thị trường tự nguyện (VCM) để tích lũy kinh nghiệm trước khi ETS trở thành bắt buộc.
- Đầu tư vào dự án trồng rừng hoặc năng lượng tái tạo để tạo ra tín chỉ carbon có thể bán hoặc dùng bù trừ.
>>> Hợp tác cùng Naan Group để khai thác cơ hội tín chỉ carbon và tăng tốc hành trình Net-Zero.
Bài học quốc tế và hướng đi cho Việt Nam
Việt Nam có thể học hỏi mô hình quốc tế để xây dựng thị trường carbon hiệu quả và bền vững.
- EU ETS (từ 2005) đã giảm 37% lượng phát thải nhờ chính sách đấu giá hữu hiệu.
- Trung Quốc áp dụng ETS với hệ thống MRV chặt chẽ và tiến độ mở rộng ngành rõ ràng.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy Việt Nam cần tập trung vào:
- Minh bạch hóa hệ thống MRV.
- Đảm bảo giá tín chỉ ổn định và có cơ chế đấu giá dự phòng.
>>> Xem thêm: Cơ hội nhận vốn đầu tư cho doanh nghiệp Việt Nam
FAQ
Thị trường carbon tại VN chính thức vận hành khi nào?
ETS thí điểm bắt đầu từ tháng 6–8/2025, kéo dài đến hết 2028; thị trường chính thức vận hành từ năm 2029.
Doanh nghiệp có bắt buộc tham gia không?
Các ngành phát thải lớn như xi măng, thép, nhiệt điện là bắt buộc; các doanh nghiệp khác có thể tham gia tự nguyện.
Tín chỉ carbon có giúp tiết kiệm chi phí như thế nào?
Doanh nghiệp có thể bù trừ tới 30% phát thải bằng tín chỉ, tránh bị phạt hoặc tạo doanh thu từ việc bán tín chỉ dư.
Kết luận
Thị trường carbon tại Việt Nam, từ 2025 với giai đoạn thí điểm đến 2029 khi thị trường hoàn chỉnh là cơ hội và yêu cầu chiến lược cho các doanh nghiệp sản xuất. Tham gia sớm vào ETS, áp dụng công nghệ lò hơi thân thiện, tận dụng tín chỉ carbon… sẽ là chìa khóa giảm chi phí, tăng uy tín thị trường trong tương lai. Khi đó, Naan Group là đối tác tin cậy hỗ trợ bạn đi trước một bước trên hành trình chuyển đổi xanh.
>>> Nhận tư vấn trực tiếp miễn phí và khám phá giải pháp lò hơi biomass cho nhà máy của bạn.
