Viên nén mùn cưa: Rủi ro chuỗi cung ứng và hiệu suất lò hơi
Viên nén mùn cưa đang nổi lên như một giải pháp thay thế hấp dẫn cho than và gas. Tuy nhiên, giá nhiên liệu chỉ là một phần của bài toán. Những yếu tố như điều kiện thương mại, rủi ro chuỗi cung ứng và chất lượng nhiên liệu mới là yếu tố quyết định hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp.
Viên nén mùn cưa đang dần “soán ngôi” than và gas
Tổng quan về viên nén mùn cưa
Viên nén mùn cưa (hay viên gỗ nén mùn cưa) được sản xuất từ mùn cưa ép chặt dưới áp lực cao. Đây là loại nhiên liệu sinh khối có độ ẩm thấp (≤10%), hàm lượng tro ≤7% và độ bền cơ học ≥97,5% theo tiêu chuẩn .
Nhiệt trị ròng của viên nén mùn cưa dao động 16,5–17,5 MJ/kg, cao hơn 1,5 lần so với mùn cưa thô. Quan trọng hơn, loại nhiên liệu này có thể giảm phát thải CO₂ tới 80% so với than đá.
Viên nén mùn cưa với khả năng giảm phát thải
Nhờ những ưu điểm này, viên nén gỗ đang được nhiều doanh nghiệp công nghiệp tại , và đưa vào chiến lược khử carbon trung hạn.
>>> Xem thêm: Tổng quan về viên nén gỗ 2025
Rủi ro chuỗi cung ứng viên nén mùn cưa
Dù là nhiên liệu tái tạo, viên nén mùn cưa vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ biến động thị trường nguyên liệu và logistics toàn cầu.
Trong giai đoạn 2022–2023, giá mùn cưa tại tăng hơn 20% do nhu cầu xuất khẩu sang Hàn Quốc và Nhật Bản tăng mạnh. Sự phụ thuộc vào nguồn cung phụ phẩm từ ngành chế biến gỗ khiến giá đầu vào biến động khó lường.
Rủi ro logistics cũng là điểm đáng lưu tâm. Tắc nghẽn cảng, thiếu container hoặc biến động cước tàu có thể khiến leadtime kéo dài, làm tăng chi phí tồn kho và chi phí vốn lưu động. Với các hợp đồng FOB, doanh nghiệp còn đối mặt với biến động tỷ giá USD/VND, có thể làm chi phí đội lên 5–7%.
Rủi ro vẫn sẽ tồn tại nếu không có chuẩn bị trước
Vì vậy, khi xây dựng chiến lược nhập khẩu viên nén mùn cưa, cần tính toán kỹ rủi ro chuỗi cung ứng thay vì chỉ tập trung vào giá đơn vị.
Ảnh hưởng đến hiệu suất lò hơi công nghiệp
Hiệu suất lò hơi không chỉ phụ thuộc vào công nghệ đốt, mà còn phụ thuộc mạnh vào chất lượng nhiên liệu sinh khối.
- Nhiệt trị không ổn định: nếu nhiệt trị dao động lớn giữa các lô hàng, hiệu suất lò có thể giảm 3–5%, đồng thời OPEX tăng thêm 7–10% do tiêu thụ nhiều nhiên liệu hơn để tạo cùng lượng hơi.
- Độ ẩm cao >12%: làm giảm hiệu suất đốt, tăng lượng khói ướt, gây ăn mòn buồng đốt và tăng tần suất bảo trì.
- Hàm lượng tro cao >7%: làm tăng xỉ bám, giảm thời gian uptime, khiến lò hơi phải dừng sớm để vệ sinh.
Lò hơi của Naan đốt 100% các nhiên liệu tái tạo
Nhiều nhà máy sau khi chuyển sang sinh khối đã báo cáo hiệu suất tăng 8–10% khi áp dụng cơ chế kiểm soát chất lượng đầu vào nghiêm ngặt và chỉ dùng hàng có Chứng nhận phân tích chất lượng (COA) đạt chuẩn.
>>> Xem thêm: Các yếu tố ảnh hưởng đến tuổi thọ và hiệu suất lò hơi
Chiến lược tối ưu khi nhập khẩu viên nén mùn cưa
Để tối ưu chi phí nhiên liệu và giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng, lãnh đạo doanh nghiệp cần một cách tiếp cận tổng thể thay vì chỉ đàm phán giá đơn vị.
Trước tiên, nên ký hợp đồng dài hạn 6-12 tháng để khóa giá FOB hoặc CIF, giúp ổn định nguồn cung và tránh biến động thời vụ. Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình đánh giá nhà cung cấp dựa trên kết quả COA từng lô, đồng thời thực hiện kiểm tra nhanh độ ẩm (MC) và tro (ash) tại kho nhập nhằm loại trừ các lô không đạt chuẩn.
Ngoài ra, thay vì so sánh giá/tấn đơn thuần, doanh nghiệp nên tính tổng chi phí tạo hơi (Levelized Cost of Heat – LCOH), bao gồm: chi phí nhiên liệu, chi phí logistics, chi phí bảo trì, tổn thất hiệu suất và downtime. Đây mới là chỉ số phản ánh đúng lợi ích thực tế từ chuyển đổi nhiên liệu.
Cần tập trung chiến lược để tiến dần đến mục tiêu Net - Zero
>>> Nhận ngay báo giá viên nén để tính LCOH và so sánh chi phí với than/gas cho nhà máy của bạn
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Viên nén mùn cưa có thể thay thế hoàn toàn than/gas không?
Có, nếu hệ thống lò hơi được thiết kế mới hoặc retrofit đúng chuẩn sinh khối. Nhiều doanh nghiệp F&B và bao bì đã loại bỏ 100% nhiên liệu hóa thạch nhờ viên nén gỗ.
Giá viên nén mùn cưa dao động bao nhiêu?
Thường từ 110–150 USD/tấn FOB tại Việt Nam. Mức giá này có thể cao hơn 10–15% nếu chọn điều kiện CIF.
Làm sao kiểm soát chất lượng lô hàng nhập khẩu?
Yêu cầu COA, kiểm tra nhanh MC/ash tại cổng nhà máy và duy trì durability ≥97,5% để đảm bảo hiệu suất đốt ổn định.
Viên nén gỗ dùng để làm gì ngoài đốt lò hơi?
Chúng được dùng cho hệ thống sấy công nghiệp, lò hơi quá nhiệt và nhà máy điện sinh khối.
Có nên chọn FOB hay CIF?
CIF phù hợp nếu muốn giảm gánh nặng logistics, còn FOB phù hợp khi doanh nghiệp có đội vận hành logistics riêng và muốn chủ động lịch tàu.
Kết luận
Viên nén mùn cưa mang lại tiềm năng lớn trong việc cắt giảm chi phí nhiên liệu và giảm phát thải, nhưng cũng đi kèm các rủi ro về chuỗi cung ứng và hiệu suất lò. Một quyết định đầu tư đúng đắn cần dựa trên dữ liệu cụ thể về chất lượng nhiên liệu, logistics và tổng chi phí tạo hơi, thay vì chỉ nhìn vào giá/tấn.
>>> Hãy trao đổi với chuyên gia năng lượng tại Naan Group để được phân tích ROI nhiên liệu riêng cho ngành của bạn — Xem toàn bộ sản phẩm và dịch vụ
